Zmiana prawa – to koniec z samowolą urzędników?

Zmiana prawa rozszerzająca odpowiedzialność osobistą urzędników za niezgodne z prawem rozstrzygnięcia ma według założeń wejść w życie na początku marca. Przepisy są zawarte w projekcie ustawy Prawo przedsiębiorców.

Według autorów projektu zmiana prawa ma wywołać u urzędników efekt samodyscyplinujący. Naruszanie prawa będzie ich zwyczajnie kosztować pieniądze.

„Zasada ponoszenia przez funkcjonariuszy publicznych osobistej majątkowej odpowiedzialności za naruszenie prawa spowodowane ich zawinionym działaniem lub zaniechaniem ma być w swoim założeniu elementem samodyscyplinującym funkcjonariuszy publicznych i wymuszającym na nich dokładanie takiej staranności przy wykonywaniu swoich obowiązków służbowych, w tym w relacjach wobec przedsiębiorców, aby nie byli oni następnie zmuszeni do faktycznego ponoszenia ciężarów majątkowych związanych z tą odpowiedzialnością” – napisano w uzasadnieniu projektu.

A zatem fakt odpowiedzialności materialnej funkcjonariuszy publicznych nie wyklucza również wypłacenia odszkodowania przedsiębiorcy przez Skarb Państwa czy jednostkę samorządu terytorialnego.

Dotychczas odpowiedzialność majątkowa grozi urzędnikom na podstawie ustawy o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa. Kluczowe jest tu sformułowanie rażące naruszenie prawa. Ustawa jednak nie definiuje tego pojęcia.

Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych rażącym naruszeniem prawa jest taka decyzja, która zestawiona z przepisem jest w sposób oczywisty z nim sprzeczna. Innym rodzajem oczywistego naruszenia prawa jest wydanie decyzji bez podstawy prawnej.

Obowiązujące obecnie przepisy przewidują odpowiedzialność materialną urzędników wyłącznie w wyjątkowych przypadkach. Zmiana prawa rozszerzająca możliwości pociągnięcia ich do odpowiedzialności materialnej może mieć spore znaczenia w kontaktach przedsiębiorców z urzędami.

Projekt ustawy trafił do Sejmu 21 listopada 2017 r. Większość przepisów ma wejść w życie 1 marca 2018 r.